RAINBORN DENIM
BIJ MAC JEANS IS MEN IN ALLE RICHTINGEN NIEUWSGIERIG. IN HET GEVAL VAN DE „RAINBORN DENIM“ HEEFT DEZE OPENSTAANDHEID ZIJN VRUCHTEN AFGEWERPT. EEN ONDERZOEKREIS VAN SIMON KHASANI – CREATIVE DIRECTOR MAC MENSWEAR – DOOR HET NOORDEN VAN BRAZILIË.
Het familiebedrijf MAC JEANS staat bekend om zijn innovatiekracht en zijn inzet op het gebied van duurzaamheid. Maar ook daarbij staat men open voor nieuwe ideeën. Men is hier bewust tegen een klassieke zwart-wit-benadering – niet uit koketterie, maar uit ervaring. Wie een broek maakt, maakt nooit alleen maar een product. Hij beslist over vezels, grondstoffen, water, toeleveringsketens, transportroutes en die onzichtbare voorlopige prestaties die in de mode vaak pas zichtbaar worden als ze ontbreken. Simon Khasani, Creative Director bij MAC MENSWEAR, is daarom naar Brazilië gereisd – niet naar het Brazilië van de toeristische beelden, maar naar het westen van de deelstaat Mato Grosso, naar het hoogplateau van de Chapada dos Parecis rond Sapezal, een van de productiefste landbouwregio’s van het land.
De aanleiding voor de reis was een bericht dat in de textielbranche in eerste instantie bijna paradoxaal klinkt: katoen dat niet kunstmatig geïrrigeerd hoeft te worden. Katoen dat niet wordt gevoed door rivieren, meren of grondwatervoorraden, maar door het ritme van de seizoenen. Bij Scheffer, een Braziliaans familiebedrijf en pionier op het gebied van regeneratieve katoen, wordt de grondstof verbouwd volgens het zogenaamde Sequeiro-systeem – dat wil zeggen: met regenwater. De plant wordt aan het begin van het regenseizoen gezaaid, gebruikt de vochtige maanden om te groeien en bereikt zijn rijpheid wanneer het droge seizoen aanbreekt. Wat elders met pompen, kanalen en technische infrastructuur moet worden afgedwongen, volgt hier een agronomische choreografie: zaaien wanneer de hemel het regent; oogsten wanneer het landschap opdroogt. Scheffer en de stoffenfabrikant Vicunha uit Brazilië omschrijven deze katoen als uitsluitend met regenwater geteeld, zonder onttrekking aan rivieren, meren of bronnen.
Dat klinkt eenvoudig. In werkelijkheid is het tegenovergestelde waar. Regeneratieve landbouw is geen romantische terugtrekking uit de moderne tijd, maar een uiterst complexe vorm van precisie. Het vereist kennis van bodembiologie, vruchtwisseling, ongedierte, microbiologie, humusvorming en waterhoudend vermogen. Het uitgangspunt luidt: een bodem is geen passief substraat waaraan je voedingsstoffen toevoegt totdat de rekening klopt. Het is een levend systeem. Als hij overbelast, verdicht, uitgeput of aan erosie blootgesteld wordt, verliest hij niet alleen zijn opbrengstpotentieel, maar ook zijn ‘geheugen’. Wordt hij daarentegen gestabiliseerd door vruchtwisseling, minder chemische ingrepen, biologische diversiteit en organische activiteit, dan kan hij weer doen wat goede bodems van oudsher doen: water opslaan, planten voeden, koolstof vastleggen en leven ondersteunen.
Wie door deze bedrijven rijdt, komt daarom geen folkloristisch tegenbeeld van de industrie tegen, maar een andere industrie: laboratoria, proefinstallaties, agronomische teams, meetgegevens en fermentatietanks. Vooral het werken met biologische productiemiddelen is veelzeggend. Volgens Forbes Brazilië investeerde Scheffer miljoenen in een eigen biofabriek met reactoren voor de productie van biologische inputs en realiseert hij nu al een aanzienlijke vermindering van het gebruik van chemische middelen in de katoenteelt. Pioniersgeest – made in Brazil.
Deze pioniersgeest staat echter voor veel meer. Het raakt aan een culturele reflex. Brazilië wordt in Europa vaak gezien als synoniem voor roofbouw, brandlandbouw en monocultuur, voor het ecologische drama van de tropen. Dit beeld is niet zonder reden ontstaan, maar het is onvolledig. Het gaat voorbij aan de actoren die in Brazilië werken aan alternatieve landbouwmodellen – niet tegen productiviteit, maar juist omwille daarvan. De reis van Simon Khasani voert daarom ook naar een land van tegenstellingen: grootschalig, exportgericht, technologisch geavanceerd, ecologisch kwetsbaar en tegelijkertijd vol landbouwuitvinders. Duurzaamheid is hier geen accessoire voor de Europese markt. Waar het serieus wordt genomen, is het een kwestie van overleven voor de bodems.
Voor een verantwoordelijk bedrijf als MAC JEANS is dit punt doorslaggevend. Denim leeft van robuustheid, van patina en van de belofte langer mee te gaan dan één seizoen. Maar de stof heeft een schaduwkant. Katoen kan waterintensief zijn; in conventionele teeltgebieden wordt voor één enkele spijkerbroek vaak rekening gehouden met enkele duizenden liters water. Juist daarom wordt de vraag naar de herkomst van de vezel een vraag naar de geloofwaardigheid van het product. Een broek begint niet op de snijtafel, maar op het veld. De kwaliteit ervan bestaat niet alleen uit textuur, kleur en pasvorm. Het is ook de som van de beslissingen die zijn genomen voordat de eerste draad werd gesponnen.
Na het veld gaat de reis verder naar Vicunha, een internationaal actieve Braziliaanse denimfabrikant. Vicunha betrekt regeneratief katoen rechtstreeks uit de regio en verwerkt dit tot denimstoffen. Het bedrijf noemt zichzelf een pionier in Brazilië wat betreft het gebruik van lokaal ingekocht, traceerbaar regeneratief katoen in denimstoffen; volgens het bedrijf worden de stoffen geproduceerd in fabrieken in het noordoosten van Brazilië. In de samenwerking met Scheffer wordt daarmee verbonden wat in de mode-industrie vaak afzonderlijk wordt besproken: landbouw, spinnerij, weverij, afwerking en ontwerp.
Juist deze verbinding interesseert Khasani. Want herenkleding is, als ze goed is, zelden opzichtig. Ze overtuigt niet door beweringen, maar door houding. De stof moet mooi vallen, zonder zich op te dringen. De kleur moet diepte hebben, zonder decoratief te worden. De broek moet het dagelijks leven doorstaan, zonder het woord ‘duurzaamheid’ als een etiket voor zich uit te dragen. Regeneratief katoen is daarvoor geen vrijbrief, maar een begin: een vezel met een herkomst, met agronomische intelligentie en met een toeleveringsketen die verteld kan worden, omdat ze traceerbaar is.
Je zou kunnen zeggen: de ware luxe ligt hier niet in het zeldzame, maar in het juiste. In de keuze om minder water te gebruiken waar regen volstaat. In bodems die niet alleen worden gebruikt, maar ook worden opgebouwd. In boerderijen die niet alleen ongedierte bestrijden, maar ook ecologische tegenhangers en microbiële oplossingen onderzoeken. In stoffen waarvan de kwaliteit niet ten koste van de natuur tot stand komt, maar door een beter begrip van haar processen.
Het eindresultaat is denim, maar de weg ernaartoe is veranderd. Die loopt niet alleen via garennummers, wasbehandelingen en silhouetten, maar ook via regenperiodes, bodemleven en biologische veerkracht. De nieuwe lijn met de naam „RAINBORN DENIM: ENGINEERED BY NATURE, RAISED IN BRAZIL“ is dan ook geen marketingleuze, maar een nauwkeurige beschrijving: Katoen, geboren uit regen, geteeld op regeneratieve bodems, verwerkt tot stoffen die laten zien dat moderniteit in de mode niet per se in het nieuwe ligt. Soms ligt het in het oude inzicht dat je een materiaal pas echt begrijpt als je weet waar het vandaan komt.
Voor MAC JEANS is deze reis daarom meer dan alleen onderzoek. Het is een herbevestiging. Wie broeken maakt, werkt met een van de meest democratische kledingstukken ter wereld. Iedereen kent denim, iedereen draagt het, iedereen denkt te weten wat een spijkerbroek is. Maar juist het alledaagse verdient nauwkeurigheid. Het verdient een herkomst. Het verdient een blik op die landschappen, mensen en processen die van katoen stof maken – en van stof een houding.
